۳ روش درمان ملاسما (لک حاملگی) صورت: لیزر، تری لوما و پیلینگ

ملاسما لک حاملگی

ملاسما یکی از عوامل شایع تغییر رنگ پوست صورت به رنگ‌های  قهوه‌ای، برنزه یا آبی-خاکستری است، که معمولاً در زنان و در سال‌های باروری آنها دیده می‌شود. این لک‌ها معمولاً روی بالای گونه‌ها، لب بالا، پیشانی و چانه زنان ۲۰ تا ۵۰ ساله ظاهر می‌شوند. ملاسما در آقایان غیر معمول است. دلیل این لکه‌ها را اساساً مرتبط با قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید، هورمون‌های خارجی همچون قرص‌های ضدبارداری و تغییرات هورمون‌های داخلی همچون تغییرات در دوره بارداری می‌دانند. اکثر مبتلایان به ملاسما سابقه قرار گرفتن روزانه یا متناوب در برابر نور خورشید را داشته‌اند، هرچند گرما نیز به عنوان یکی از فاکتورهای پیش‌زمینه‌ای این بیماری مطرح است. شیوع ملاسما در بین زنان باردار بیشتر است. هدف از پیشگیری از این بیماری معمولاً محافظت از صورت در برابر نور خورشید و دوری کردن از نور خورشید است. درمان این بیماری نیز مستلزم استفاده منظم از کرم ضد آفتاب، داروهایی همچون هیدروکوئینون و سایر کرم‌های محو کننده است.

علت ملاسما چیست؟


علت ملاسما

دلیل اصلی ملاسما ناشناخته است. متخصصین عفیده دارند که لک‌های تیره ناشی از ملاسما، می‌تواند از چندین عامل نشأت گرفته باشد، از جمله بارداری، قرص‌های ضدبارداری، درمان جایگزینی هورمون (HRT و پروژسترون)، سابقه خانوادگی ملاسما، نژاد و داروهای ضد تشنج. همچنین نور خورشید یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد ملاسما در نظر گرفته می‌شود، مخصوصاً در کسانی که زمینه وراثتی این بیماری را نیز دارند. مطالعات بالینی نشان می‌دهد که معمولاً افراد در ماه‌های گرم سال به ملاسما دچار می‌شوند، یعنی زمانی که نور خورشید در قویترین حالت خود قرار دارد. ولی در زمستان، رنگدانه‌های ناشی از ملاسما به حالت اول خود بازمی‌گردند.

ملاسما بیشتردر کدام نقاط بدن دیده می‌شود؟


ملاسما

اساساً مشخصه ملاسما ایجاد لک یا تغییر رنگ روی صورت است. سه نوع الگوهای متداول صورت در ملاسما وجود دارد، از جمله الگوی مرکز صورت (centrofacial)، گونه‌ای (malar) و گونه جانبی (mandibular). الگوی مرکز صورت شایع‌ترین الگوی ملاسماست و شامل لک در پیشانی، گونه‌ها، لب بالا، بینی و چانه می‌شود. الگوی گونه‌ای روی بخش بالایی گونه‌ها ظاهر می‌شود. الگوی گونه جانبی مختص به فک است. بخش‌های بالایی گردن کمتر به ملاسما دچار می‌شوند. در موارد نادر دیده شده که ملاسما روی سایر اعضای بدن همچون ساعد دستان نیز ظاهر شده است.

 انواع ملاسما چیست؟


چه نوع الگوی لک در ملاسما تشخیص داده شده است: اپی درمال، درمال، مختلط و یک نوع بدون نام که در افراد با رنگ پوست تیره یافت می‌شود. نوع اپیدرمال با حضور ملانین بیش از حد در لایه‌های سطحی پوست شناخته می‌شود. ملاسمای درمال با حضور ملانوفاژها (سلول‌هایی که ملانین را می‌بلعند) در سرتاسر لایه درم قابل تشخیص است. نوع مختلط شامل هر دو نوع اپی درمال و درمال است. در نوع چهارم، ملانوسیت‌های اضافی در افراد دارای پوست تیره دیده می‌شوند.

متخصصان مراقبت های بهداشتی چگونه ملاسما را تشخیص می‌دهند؟


تشخیص ملاسما به سادگی صورت می‌گیرد، ظهور لک‌های قهوه‌ای رنگ روی پوست صورت مشخصه ملاسماست.  متخصصین پوست، پزشکان متخصص درمان اختلالات پوستی هستند و گاهی اوقات ملاسما را با معاینه بصری پوست صورت تشخیص می‌دهند. لامپ سیاه (طیف خاصی از نور ماوراء بنفش) یا نور ماوراء بنفش (۳۴۰ – ۴۰۰ nm)، می‌تواند در تشخیص ملاسما به پزشک کمک کند، هرچند برای تشخیص نیازی به استفاده از این نوع تجهیزات نیست. در بیشتر موارد، ملاسمای مختلط قابل تشخیص است، یعنی تغییر رنگ ناشی از تغییر رنگدانه در غشاء میانی پوست و روپوست می‌باشد. در موارد نادر، انجام بیوپسی پوست برای کنار گذاشتن سایر علل احتمالی هایپرپیگمنیشن موضعی پوست ضروری است.

آیا ملاسما قابل درمان است؟


آیا ملاسما قابل درمان است

در برخی زنان، ملاسما به خودی خود از بین می‌رود. این نوع ملاسما معمولاً ناشی از بارداری یا قرص‌های ضدبارداری بوده است. همچنین کرم‌هایی در بازار وجود دارد که متخصص مراقبت بهداشتی می‌تواند آنها را تجویز نماید تا پوست بیمار روشن شود. ممکن است استروئیدهای موضعی نیز برای کمک به روشن کردن ناحیه مبتلا تجویز شوند. اگر این درمان‌ها اثربخش نبودند، لایه‌برداری شیمیایی، پوست خراشی و میکرودرم ابریژن از گزینه‌های احتمالی هستند. این نوع درمان‌ها لایه بالایی پوست را برمی‌دارد که می‌تواند به روشن‌تر شدن لک‌های صورت کمک کند. در این عمل‌ها تضمینی وجود ندارد که دوباره ملاسما بازگشتی نداشته باشد، همچنین در برخی موارد مشاهده شده که ملاسما کاملاً روشن نمی‌شود. احتمال دارد برای جلسات تکمیلی نیاز به مراجعه مجدد و انجام اقدامات پیشگیرانه برای کاهش خطر بازگشت ملاسما باشد. این اقدامات شامل قرار گرفتن حداقلی در معرض نور خورشید و استفاده روزانه از کرم ضد آفتاب است.

کرم‌های درمانی ملاسما چگونه عمل می‌کنند؟


کرم‌های درمانی ملاسما

متداول‌ترین داروهای درمانی برای ملاسما شامل هیدروکوئینون ۲ درصد یا کرم‌هایی همچون Esoterica و کرم پورسلنام که می‌توان بدون نسخه خریداری کرد و همچنین داروهای تجویزی همچون هیدروکوئینون ۴ درصد هستند. برخی از ضدآفتاب‌ها نیز حاوی هیدروکوئینون ۴ درصد هستند. داروهایی که غلظت هیدروکوئینون در آنها بیش از ۲ درصد است نیاز به نسخه دارند یا با توصیه پزشک قابل خریداری هستند. مطالعات بالینی نشان می‌دهد کرم‌هایی که حاوی هیدروکوئینون ۲ درصد هستند، در روش کردن پوست موثرتر بوده و همچنین نسبت به غلظت‌های بیشتر هیدروکوئینون کمتر پوست را تحریک می‌کنند. از این کرم‌ها معمولاً دو بار در روز روی لک‌های صورت استفاده می‌شود. همچنین باید هر روز صبح بر روی هیدروکوئینون از کرم ضدآفتاب نیز استفاده شود. هر نوع از ملاسما درمان پذیر است، ولی نوع اپی درمال آن نسبت به سایر انواع ملاسما بهتر به درمان‌ها جواب می‌دهد، زیرا لکه به سطح پوست نزدیک‌تر است.

ممکن است بدون درمان نیز ملاسما خود به خود برطرف شود. در برخی موارد نیز با استفاده از کرم ضدآفتاب و پرهیز از قرار گرفتن در معرض نور خورشید، ملاسما از بین می‌رود. برای برخی افراد، پس از بارداری یا قطع مصرف قرص‌های ضدبارداری و قطع روند درمان هورمونی، ملاسما برطرف می‌شود. در موارد شدید ملاسما، استفاده از غلظت‌های بالاتر هیدروکوئینون یا ترکیب این ماده با سایر مواد همچون ترتینوئین، کورتیکواستروئیدها یا اسید گلیکولیک می‌تواند در روشن کردن پوست اثربخش باشد.

عوارض جانبی احتمالی درمان‌های ملاسما شامل تحریک موقتی پوست است. افرادی که از داروی هیدروکوئینون در غلظت‌های بالا و برای مدت زیاد استفاده می‌کنند (مثلا چندین ماه یا چندین سال) در خطر ابتلا به عارضه جانبی این دارو با نام اکرونوز برون زا هستند. در این عارضه، پوست معمولاً با استفاده از مواد سفید کننده، تیره‌تر می‌شود. اکرونوز ناشی از هیدروکوئینون، باعث تغییر رنگ دائمی پوست می‌شود که به نظر متخصصین ناشی از استفاده داروی هیدروکوئینون با غلظت بالای ۴ درصد است. فارغ از عوارض جانبی احتمالی این دارو، همچنان هیدروکوئینون یکی از کرم‌های روشن کننده متداول و موفق در درمان ملاسما بوده است. با دیدن اولین علائم اکرونوز باید مصرف این دارو را قطع نمود.

استفاده از اکثر کرم‌های ملاسما در دوره بارداری و شیردهی ممنوع است، زیرا باعث بروز خطرات محتملی برای جنین یا نوزاد می‌شود. این افراد می‌توانند از مواد آرایشی برای پوشاندن موفت تغییر رنگ صورت استفاده کنند. در مورد اهمیت استفاده مکرر از کرم ضد آفتاب بارها صحبت شده است، ولی این تأکید چند باره به دلیل اهمیت بسیار بالای این کرم‌ها در دفع بیماری‌های ناشی از نور خورشید است. عوامل هورمونی نیز می‌توانند باعث بروز ملاسما شوند، ولی این حرف به معنای دست کشیدن از استفاده از کرم‌های ضدآفتاب نیست، زیرا همچنان اشعه ماوراء بنفش خورشید باعث تشدید این عارضه خواهد شد. متخصصین توصیه می‌کنند که روزانه هر دو ساعت از کرم ضدآفتاب با SPF 30 یا بیشتر استفاده شود، حتی اگر می‌خواهید داخل منزل و نزدیک به پنجره بنشینید. البته اگر نظر متخصصین ما را بخواهید، ضرری ندارد که از آبرسانی استفاده کنید که حاوی SPF نیز باشد.

چه نوع درمان‌هایی برای ملاسما در مطب پزشک وجود دارد؟


درمان‌هایی برای ملاسما

اگرچه از لحاظ علمی هیچ درمانی برای این عارضه نیست، ولی درمان‌هایی برای کاهش آن وجود دارد. در ادامه چند روش درمانی برای کاهش ملاسما آورده شده است:

این داروی تجویزی که برای مدتی طولانی سنجه طلایی برای درمان محسوب می‌شد، حاوی سه ماده تشکیل دهنده است: روشن کننده پوست هیدروکوئینون، رتینوئید برای تسریع در بهبودی سلول‌ها و کورتیکواستروئید برای کاهش التهاب. مهره اصلی این پماد، هیدروکینون است که با مهار آنزیم تیروزیناز، که برای تولید ملانین پوست (یعنی همان رنگدانه) مهم است، کار می کند.  حدود ۷۰ درصد بیماران تنها بعد از ۲ ماه استفاده از این محصول، بهبودی ۷۵ درصدی را در درمان ملاسما تجربه می‌کنند. اما حیف، که این درمان دائمی نیست: تا زمانی که به استفاده از هیدروکوئینون ادامه دهید، تولید آنزیم تیروزیناز ( و رنگدانه‌ها) را نیز مهار کرده‌اید، ولی وقتی مصرف این دارو را قطع کنید، ملاسما نیز به آرامی بازخواهد گشت. در بیمارانی که پوستشان تیره است، استفاده طولانی مدت از هیدروکوئینون مساوی است با تیره‌تر شدن پوست، یا اکرونوز، به همین خاطر اکثر متخصصین پوست، استفاده از تری لوما را به مدت ۲ الی ۴ ماه توصیه می‌کنند تا در ابتدای روند درمان، تغییر چشمگیری حاصل شود، سپس برای چند ماه داروی شما را به یک عامل سفید کننده بدون نیاز به نسخه تغییر می‌دهند.

اگر پس از مصرف یکی از محصولات موضعی بهبودی خاصی حاصل نشد، به فکر لایه‌برداری خفیف پوست به مدت یک الی دو ماه باشید – آن لایه‌برداری‌هایی که حاوی سالیسیلیک اسید هستند، بهبودی بیشتر را با کمترین عوارض ممکن فراهم می‌کنند.

بی‌خطرترین و همچنین موثرترین گزینه درمانی استفاده از لیزر با انرژی کم مثل Clear بعلاوه سیستم Brilliant Laser می‌باشد. (اکثر افراد نیاز به ۴ الی ۶ جلسه درمانی دارند، که هر جلسه ۲۰۰ الی ۳۵۰ دلار آب می‌خورد). برای دستیابی به نتایج بهتر، ترکیب لیزر با روش‌های درمانی دیگر همچون میکرودرم ابریژن و محصولات موضعی همچون هیدروکوئینون توصیه می‌شود. یک پژوهش اخیر نشان داده است که ۷۵ درصد از زنانی این سه روش درمانی را انجام داده‌اند، ۷۵ درصد بهبودی را گزارش کرده‌اند، از این میان ۴۰ درصد گفته‌اند دیگر هیچگاه ملاسما بازنگشته است. از لحاظ تئوری، لیرز باعث ایجاد سوراخ‌های بسیار ریزی روی پوست می‌شود که در نتیجه محصولات بهتر جذب خواهند شد. برای تضمین شکست نخوردن درمان، باید بیمار قرار گرفتن در معرض آفتاب را به حدااقل برساند. افرادی که ملاسمای خود را درمان کرده‌اند، گفته‌اند که کیفیت زندگی‌شان بهبود داشته زیرا در مورد خود احساس بهتری دارند. همچون هر روش درمانی دیگری، باید در مورد درمان با پزشک خود مشورت کنید. زنان باردار و مادران شیرده باید تا پایان این دوران صبر کنند.

 جرف  آخر: هایپرپیگمنتیشن و ملاسما عارضه‌های اجتناب ناپذیری هستند، ولی با اقدامات مناسب احتیاطی (استفاده از کرم ضد آفتاب و غیره) می‌توان از این بیماری‌ها اجتناب کرد.

کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *